Er zijn van die films die je gezien moet hebben. Whale rider is daar één van. De film komt uit 2002 en is gebaseerd op het gelijknamige boek van Witi Ihimaera en geregisseerd door Niki Caro. Het verhaal gaat over een jong Maori meisje, genaamd Pai die een belangrijke rol gaat spelen binnen haar stam. 

 

Het verhaal begint met Paikea. Volgens de mythologie is Kahutia Te Rangi, een van de ‘ouden’, in Whangara aan land gekomen op de rug van een walvis. Hij wordt dan Paikea genoemd, de Walvisruiter, omdat hij met walvissen kan praten. Paikea wordt in Whangara geëerd door een houten walvis op het dak van het ontmoetingshuis in Whangara. 

Het verhaal gaat verder met beelden in een ziekenhuis waar we stamhoofd Koro zien. De vrouw van zijn zoon Porourangi moet bevallen van een tweeling. Wanneer Paikea (kortweg Pai genoemd) het meisje van de tweeling wordt geboren, overlijdt haar moeder en haar tweelingbroertje. Haar broertje zou de nieuwe leider worden, want volgens de Maori- traditie volgt elke mannelijke erfgenaam, die geboren wordt, het stamhoofd op. De vader van Pai, Porourangi, wordt verscheurd door verdriet. Hij is zijn zoon kwijt en er is geen opvolger van het stamhoofd. Porourangi krijgt dan ruzie met Koro en besluit om weg te gaan en de wereld rond te reizen als kunstenaar. Hij vraagt aan Pai of ze meegaat. Dat doet ze, maar gaat meteen weer terug. Volgens haar heeft haar opa haar nodig. 

 

Pai blijft bij haar grootouders en wordt door hen opgevoed. Opa Koro heeft in het begin moeite met zijn kleindochter. Hij is teleurgesteld dat zij de geboorte wel heeft overleefd, want zij is een meisje en kan hem dus niet opvolgen. Desondanks ontstaat er een band tussen grootvader en kleindochter. Opa Koro neemt Pai geregeld mee op zijn fiets en brengt haar naar school. 

 

Koro heeft nog steeds geen geschikte opvolger gevonden voor hem. Pai is een meisje en zijn eigen zoon wil niets weten van een opvolging. Koro besluit dan om een school op te richten om de jongens in het dorp op te leiden als krijgers, zodat een van hen Koro misschien kan opvolgen. Koro leert de jongens de geheimen van de oude Maori’s, zoals het doen van een hakka (ceremoniële dans van de Maori’s). Pai wil ook meedoen, maar dit mag niet van haar opa. Dan worden de jongens blootgesteld aan een ultieme test. Koro gooit een ketting met hieraan een walvistand in zee en de jongens moeten die opduiken. De jongens springen uit de prauwen en proberen de ketting op te duiken. Geen een van de jongens lukt het. Totdat Pai het water induikt. Uiteindelijk komt ze boven water met de ketting. Dit is een teken dat Pai het in haar heeft om de nieuwe leider te worden. Echter haar opa wil dit nog steeds niet inzien. 

 

Dan komt Porourangi weer terug na 12 jaar te hebben rondgereisd. Inmiddels heeft hij een Duitse vrouw gevonden die ook zwanger is van hem. Koro heeft nog hoop dat zijn zoon misschien hem toch wil opvolgen als stamhoofd. Maar Porourangi wil er nog steeds niets van weten. Koro wordt hierdoor depressief en trekt zich terug. Dan is er op een avond een soort schooluitvoering waar Pai een traditionele dans gaat opvoeren. Ze hoopt dat haar opa er ook bij zal zijn en doet daarom extra haar best. Uiteindelijk moet ze de uitvoering doen zonder haar opa wat haar erg verdrietig maakt. Dit vond ik zelf wel een erg emotionele scene waar ik het niet droog bij kon houden. Dat moment werd zo goed gespeeld dat ik ook de pijn en afwijzing kon voelen. 

 

Ondertussen is een grote school van walvissen onderweg naar Wharanga. Ze worden onbewust aangetrokken door Pai. Uiteindelijk strandden de walvissen op het strand en kunnen niet meer terug in de zee. Koro ziet dit als een teken dat dit het einde is voor zijn stam. Pai heeft het nieuws gehoord over de gestrande walvissen en snelt naar het strand. Eenmaal op het strand loopt ze naar de leider van de walvissen en klimt vervolgens op zijn rug. Net als bij een paard zet ze haar voeten in zijn zij en geeft korte tikjes om hem aan te sporen zich te bewegen. Wat hierna komt vind ik toch wel de mooiste scènes van de film. 

De walvis begint zich steeds meer te bewegen en zwemt weer terug de zee in. Pai zit nog steeds op zijn rug. De walvis zwemt steeds harder en harder en duikt vervolgens onder het water met Pai nog steeds op zijn rug. De beelden onder water die je dan ziet, doen je meteen denken aan een documentaire op National Geographic. Dan merken de bewoners die inmiddels allemaal op het strand zijn, dat Pai verdwenen is. Ze raken in paniek, maar zien dan ineens een walvis omhoog komen in zee met iemand op zijn rug. Het is de nieuwe Paikea de Walvisruiter. Pai wordt hartelijk ontvangen en gaat daarna met haar opa en de mannen van het dorp in een boot de zee op. Ze zingen dan een lied ter viering van de nieuwe vrouwelijke leider Pai(kea)…

In de Whale Rider komen de oude tradities van de Maori’s erg naar voren. Onderwerpen zoals trots, respect, wil, kracht en liefde lopen als een rode draad door de film. Dit verhaal zou ook heel goed gefilmd kunnen zijn ergens in een kampong op een van de Molukse eilanden. Toen ik de film keek kreeg ik een gevoel van herkenning. Koro is bang dat niemand hem opvolgt, wat het einde betekent voor zijn stam. Dit is iets wat in zekere zin ook binnen de Molukse cultuur speelt. Als de tradities (en taal) van de Molukse eilanden niet worden overgenomen door de jongere generaties, zullen deze uiteindelijk ook ‘uitsterven’. 

 

De film heeft terecht verschillende prijzen gewonnen, waaronder de Publieksprijs van International Film Festival Rotterdam 2003. De dvd en tevens het boek zijn te bestellen bij de bekende online winkels.